Mae cynhyrchwyr cig eidion o Gymru ar fin camu i\u2019r llwyfan gyda Hybu Cig Cymru (HCC) yn ystod Wythnos Cig Eidion Prydain Fawr (23-30 Ebrill) er mwyn dangos pa mor gynaliadwy yw\u2019r sector.<\/p>\n
Fel rhan o\u2019i weithgarwch, a fydd yn cynnwys ffermwyr cig eidion o bob rhan o Gymru, mae HCC hefyd yn tynnu sylw at y camau ymarferol y gall ffermwyr cig eidion eu cymryd i wella effeithlonrwydd ar ffermydd a hybu proffidioldeb, yn ogystal \u00e2 dangos i ddefnyddwyr bum ffordd wahanol o ddefnyddio cig eidion Cymru PGI trwy gyfrwng ryseitiau blasus.<\/p>\n
Mae\u2019r ymgyrch, a gynhelir ledled Prydain, yn dangos pa mor hyblyg a blasus\u00a0 yw cig eidion cartref, a bydd hefyd yn rhoi sylw i ymrwymiad ac ymroddiad ffermwyr cig eidion i arferion cynaliadwy.<\/p>\n
Dywedodd Swyddog Gweithredol Ymgyrchoedd HCC, Philippa Gill: \u201cHeb yr holl law rydym yn ei gael yma yng Nghymru, ni fyddai hanes cig eidion Cymru fel y mae. Caiff y mwyafrif llethol o wartheg cig eidion Cymru eu magu mewn systemau ffermio nad ydyn nhw\u2019n ddwys, ac sy\u2019n ddefnyddio adnoddau naturiol ein gwlad, sef d\u0175r a glaswellt.<\/p>\n
\u201cMae gan gig eidion Cymru PGI stori anhygoel i\u2019w hadrodd \u2013 gan y bobl sy\u2019n ei gynhyrchu, rhinweddau cynaliadwy ac\u00a0 amgylcheddol ein cig eidion Cymreig, yn ogystal \u00e2\u2019i hyblygrwydd a\u2019i flas gwych. Dyna\u2019r pethau y bydd HCC yn eu hyrwyddo a\u2019u pwysleisio yn ystod yr wythnos \u2013 gan ddefnyddio dull amlochrog o amlygu\u2019r rhinweddau unigryw Cymreig sy\u2019n apelio cymaint at ddefnyddwyr.\u201d<\/p>\n
Wrth gyfeirio at gynaliadwyedd cynhyrchu cig eidion yng\u00a0 Nghymru, dywedodd Pennaeth Cynaliadwyedd a Pholis\u00efau\u2019r Dyfodol yn HCC, Rachael Madeley-Davies: \u201cMae gan bob sector o weithgarwch dynol \u2013 gan gynnwys amaethyddiaeth a chynhyrchu bwyd \u2013 ran i\u2019w chwarae wrth ymateb i\u2019r argyfwng hinsawdd a mynd i\u2019r afael \u00e2 chwestiynau am gynhyrchu bwyd cynaliadwy.<\/p>\n
\u201cMae HCC yn cydnabod fod rhaid gwneud dewisiadau anodd, a dod o hyd i atebion creadigol, i fod yn deg wrth fwydo poblogaeth y byd sy\u2019n tyfu heb ddiraddio\u2019r amgylchedd ymhellach ac ychwanegu at y newid yn yr hinsawdd. Credwn yn angerddol fod bwyd a ffermio yng Nghymru eisoes yn gwneud cyfraniad cadarnhaol, a byddwn yn cefnogi\u2019r sector cig coch i sicrhau ei fod yn barod i wynebu heriau\u2019r dyfodol.\u201d<\/p>\n
Ychwanegodd Ben Williams, ffermwr cig eidion a defaid sy\u2019n perthyn i\u2019r bedwaredd genhedlaeth, ac sy\u2019n ffermio ochr yn ochr \u00e2\u2019i frawd Ethan ar Fferm Y Garth ar gyrion Caerdydd: \u201cDydyn ni ddim yn ffermio\u2019r tir glas brodorol yn ddwys . Rydyn ni\u2019n gadael i’r anifeiliaid dyfu’n arafach, ac felly mae\u2019r braster yn cael ei ddosbarthu\u2019n well yn y cig. Pan fydd ein cwsmeriaid yn gweld lle mae ein hanifeiliaid yn pori, mewn amgylchedd naturiol yng nghanol y tir glas brodorol a\u2019r grug, rwy\u2019n meddwl y gallan nhw flasu\u2019r gwahaniaeth.\u201d<\/p>\n
Mae fferm Y Garth yn gartref i\u2019r teulu Williams sydd wedi gofalu am y tir oddi ar 1959. Ar hyn o bryd mae\u2019r teulu\u2019n cadw diadell o bron i 700 o famogiaid (Mynydd De Cymru, croesiadau Suffolk, \u00a0Mynydd De Cymru Duon) ac ugain o hyrddod (Mynydd De Cymru a\u00a0 Mynydd Cymreig Duon). Hefyd, mae gan y teulu Williams fuches o wartheg Duon Cymreig pedigri sy\u2019n cynnwys 46 o fuchod sugno a dau darw a rhai moch Cymreig.<\/p>\n
Mae\u2019r tir yn cwmpasu Mynydd y Garth, sef heneb gofrestredig, ac mae\u2019r teulu Williams yn chwarae rhan hollbwysig fel ceidwaid y tir. Mae eu ffordd o reoli\u2019r pori yn golygu bod bioamrywiaeth yn gallu ffynnu, ac ar yr un pryd mae eu hanifeiliaid yn cael y maeth gorau, drwy fwydo ar laswellt a pherlysiau fel y bwriadwyd gan natur.<\/p>\n
\u201cGwnaeth fy nhad-cu waith ar y mynydd yn y 1950au, a bu hynny\u2019n fodd i wella\u2019r fioamrywiaeth yn fawr.\u00a0 Gall ymwelwyr \u00e2 Mynydd y Garth heddiw werthfawrogi byd natur ar ei orau \u2013 gydag adar fel ehedyddion a chudyllod cochion yn ffynnu.<\/p>\n
\u201cMae yma amgylchedd cyfoethog gyda rhywogaethau o laswellt brodorol a choetir brodorol. Rydym wedi plannu 80,000 o goed dros y blynyddoedd ac wedi parhau i blygu gwrychoedd \u2013 sy\u2019n hafan i fywyd gwyllt \u2013 yn ystod yr ugain mlynedd diwethaf. Mae yna ddigon o orchudd coed, ac felly mae gennym lawer o adar yn nythu yma.<\/p>\n
\u201cMae\u2019n dda gwybod bod ein gwartheg, wrth bori yn yr amgylchedd naturiol cyfoethog ac amrywiol hwn, yn helpu i\u2019w ddiogelu. Credaf taw dyna sy\u2019n gwneud Cig Eidion Cymru mor arbennig,\u201d ychwanegodd Ben.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"