Mae Diwrnod Rhyngwladol y Merched yn cael ei ddathlu\u2019n fyd-eang i anrhydeddu a nodi gorchestion menywod a herio stereoteipiau. Yn draddodiadol, mae cynhyrchu cig coch yn gysylltiedig \u00e2 dynion, ond mae llawer o ferched ysbrydoledig sy’n gwneud eu marc yn y diwydiant ac sy’n angerddol am ei ddyfodol.<\/p>\n
Un o\u2019r rheiny ydy Sioned Thomas-Jones a fu\u2019n siarad gyda Hybu Cig Cymru (HCC) yn ddiweddar am ei phrofiad hi fel merch sy\u2019n ffermio.<\/p>\n
Mae Sioned, sy\u2019n fam, yn ffermio\u2019n llawn-amser ac wedi mentro ac arallgyfeirio, yn un o sawl cenhedlaeth o\u2019i theulu i ffermio yn Nant y Gaseg, ger Machynlleth. Mewn partneriaeth \u00e2\u2019i rhieni, Huw ac Eleri, mae\u2019n rhedeg diadell o tua 960 o famogiaid Penfrith, mamogiaid Cymreig o deip Tregaron a mamogiaid croesfrid, gan werthu\u2019r \u0175yn wedi\u2019u pesgi yn y farchnad leol. Maen nhw hefyd yn cadw 30 o fuchod sugno ac yn gwerthu eu gwartheg st\u00f4r croes-Limousin, eto yn y farchnad leol, lle gwnaethon nhw hanes yn ddiweddar drwy werthu bustach croes-Limousin 17 mis oed am \u00a32,010 – pris uchaf erioed y ganolfan.<\/p>\n
Roedd Sioned, 37 mlwydd oed, \u00e2\u2019i bryd ar ffermio erioed. Dywedodd: \u201cRoedd gen i ddiddordeb mawr mewn ffermio ers pan oeddwn yn ifanc iawn ac rydw i wedi gweithio yma ar y fferm ers bron i ugain mlynedd. Rwy\u2019n mwynhau bod allan ar y bryniau yn hel y defaid, yn edrych i lawr ar Ddyffryn Dyfi \u2013 mae\u2019n nefoedd ar y ddaear i mi.<\/p>\n
\u201cDoes dim byd yn well na gweithio gyda\u2019r defaid. Cneifio ac \u0175yna, rwy\u2019 wrth fy modd. Mae \u0175yna, yn arbennig, yn amser arbennig o\u2019r flwyddyn. Does dim byd yn well na chroesawu bywyd newydd i\u2019r fferm, a dwi\u2019n mwynhau rhannu\u2019r profiad hwnnw gyda fy mab naw mlwydd oed, Huw Ifan.\u201d<\/p>\n
Dywed Sioned nad yw hi wedi teimlo\u2019n wahanol o fod yn fenyw a\u2019i bod wedi\u2019i derbyn yn llwyr gan y gymuned amaethyddol.<\/p>\n
\u201cRwy\u2019n teimlo\u2019n gryf bod merched yn chwarae rhan gyfartal yn y diwydiant ac mae gen i lawer o ffrindiau sy\u2019n ferched sy\u2019n gweithio ar ffermydd.<\/p>\n
\u201cRydym ni ferched wedi bod yn hollbwysig ar y fferm erioed ond yn draddodiadol efallai nad ydym ni wedi cael clod haeddianol. Rydyn ni\u2019n eithaf hen ffasiwn yma \u2013 yn mwynhau dod i mewn i\u2019r t\u0177 ar gyfer pryd da o fwyd ar \u00f4l diwrnod hir ar y mynydd. Fy mam sy\u2019n ei baratoi fel arfer, ac mae hi hefyd yn chwarae rhan hollbwysig yn y busnes.\u00a0 Er hynny, rwy\u2019n falch iawn o weld bod pethau bellach wedi newid a bod merched yn profi nad diwydiant i ddynion yn unig mohono.<\/p>\n
\u201cRwy\u2019n cymryd rhan ym mhopeth ar y fferm \u2013 o drafod yr anifeiliaid i drafod y peiriannau mawr \u2013 rwy\u2019n mwynhau\u2019r amrywiaeth!\u201d<\/p>\n
Fodd bynnag, teimla\u2019n drist bod llawer o wragedd ffermwyr y dyddiau hyn yn mynd allan i weithio am incwm ychwanegol er mwyn cynnal y teulu. \u201cMae\u2019n anodd pan mae\u2019n rhaid i chi rannu\u2019ch hun rhwng dau ofyniad mawr \u2013 y fferm a swydd gyflogedig \u2013 a magu teulu ar ben hynny hefyd.<\/p>\n
\u201cMae fy ng\u0175r, Andy, yn gweithio fel saer coed ac rydym wedi arallgyfeirio i dwristiaeth i roi hwb i\u2019n busnes. N\u00f4l yn 2016 fe wnaethon ni adnewyddu hen fwthyn fferm a\u2019i droi\u2019n llety gwyliau hunanarlwyo, a\u2019r flwyddyn ganlynol fe ddechreuon ni fusnes glampio. Rydyn ni hefyd yn gwerthu bocsys o gig oen cartref sydd \u00e2 galw mawr amdanyn nhw drwy\u2019r amser. Rydyn ni\u2019n ymfalch\u00efo mewn cynhyrchu bwyd cynaliadwy o safon, gyda milltiroedd bwyd isel.\u201d<\/p>\n
Mae Sioned yn cydnabod pwysigrwydd gwarchod y tirwedd a\u2019r amgylchedd a sicrhau dyfodol mewn ffermio i\u2019r genhedlaeth nesaf, gan gynnwys merched. \u201cHoffwn weld mwy o ferched yn ymuno \u00e2\u2019r diwydiant ac rwy\u2019n awyddus i chwarae fy rhan yn sicrhau dyfodol cynaliadwy i\u2019r sector cig coch. Rydyn ni\u2019n gwneud llawer iawn yn barod yma\u2019n Nant y Gaseg \u2013 rydyn ni wedi plannu gwrychoedd, rydyn ni\u2019n cadw bridiau brodorol ac wedi cadw anifeiliaid allan o\u2019r coetir ar y fferm. Rydyn ni hefyd yn cynnal a chadw\u2019r waliau cerrig sych sydd wedi bod yn nodwedd o\u2019n fferm ers canrifoedd!\u201d<\/p>\n
Wrth iddi siarad am ei gwaith, mae\u2019r pleser pur a deimla yn heintus. Mae\u2019n awyddus i annog merched i ddilyn gyrfa ym myd ffermio. \u201cRwy\u2019n credu fod yna ddyfodol disglair i ferched mewn amaethyddiaeth. Os ydych chi\u2019n teimlo\u2019n angerddol am ffermio, yn ymroddedig ac yn mwynhau\u2019r gwaith, fel rydw i, yna fy unig gyngor fyddai i fynd amdani!\u201d<\/p>\n
Wrth siarad am r\u00f4l bwysig merched yn y diwydiant ac yn HCC, dywedodd Anne Dunn, Arweinydd Cyfathrebu a Materion Allanol HCC: \u201cMae menywod wedi gweld newid gwirioneddol mewn agweddau dros y blynyddoedd ac mae mwy o gefnogaeth ar gael erbyn hyn. Fodd bynnag, rhaid inni beidio ag ymwrthod \u00e2 sgyrsiau am gydraddoldeb a darparu cyfleoedd i fenywod ifanc ymuno \u00e2\u2019r diwydiant.<\/p>\n
\u201cMae HCC yn cyflogi menywod anhygoel ac yn gweithio gyda llawer o rai eraill yn y sector. Ar Ddiwrnod Rhyngwladol y Menywod mae\u2019n anrhydedd i ni gydnabod eu r\u00f4l bwysig ar ffermydd ledled Cymru a\u2019r cyfraniadau aruthrol y mae menywod yn eu gwneud i fywyd teuluol, busnesau gwledig, y diwydiant cig coch a\u2019n heconomi.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"